سلامتی و نابرابری

درآمد: نویسنده می‌کوشد با بررسی تأثیر نابرابری اجتماعی بر سلامتی جامعه نشان دهد که نه تنها ثروت و طول عمر رابطه‌ی نزدیکی دارند بلکه توزیع نابرابر ثروت، آفت‌ها و بیماری‌های اجتماعی را افزایش داده و از “امید به زندگی” می‌کاهد، در حالی که افزایش برابری اجتماعی می‌تواند سلامتی کل جامعه را بهبود بخشد.[۱]

 

 

پام بیچ، جزیره‌ی باریکی در فلوریدا به طولِ حدوداً ۱۳ مایل است که تعداد ساکنانش اندکی بیش از ۱۰۰۰۰ نفر است. سه پُل آن را به آمریکا مرتبط می‌سازد اما احساس و رفتارِ ساکنانش به گونه‌‌ای است که انگار در “جامعه‌ی بسته‌”ی[۲] بزرگی زندگی می‌کنند.

بی تردید این جامعه‌ی بسته‌ای است که نیازی به دیوار و سیمِ خاردار ندارد. خوشبختانه، قیمت خانه‌ها همان کارِ دیوار و سیمِ خاردار را انجام می‌دهد. معدود خانه‌هایی که اکنون به فروش گذاشته شده‌اند، قیمتی بین ۷۰۰ هزار تا ۷۲٫۵ میلیون دلار دارند. همه بر این باورند که پام بیچ بیشترین تراکمِ ثروت در کل آمریکا را دارد؛ هر مایلِ مکعبش میلیون‌ها دلار بیش از هر جای دیگری می‌ارزد. یکی از شوخی‌های رایج محلی این است که اگر یکی از ساکنانِ پام بیچ را “میلیونر” بخوانید، در واقع به او توهین کرده‌اید. در بوتیک‌های وُرث اَوِنیو، خیابانی که ساکنانِ پام بیچ لباس‌های خود را از آنجا می‌خرند، قیمت یک پیراهنِ پشمی، هزار دلار است و یک جفت شلوار، دو هزار دلار خرج روی دستتان می‌گذارد. حقِ عضویت در باشگاهِ صحراییِ محلی ۳۰۰٫۰۰۰ دلار است. دیوید سیگال در نیویورک تایمز تخمین زده که ضرر و زیانِ ساکنانِ پام بیچ در جریان سقوط اخیرِ بازار سهام، با هیچ جای دیگری در آمریکا قابل مقایسه نبوده است، که این امر با جایگاهِ منحصر به فردِ این جزیره هم‌خوانی دارد. او می‌گوید: “اخیراً ارزش خالصِ دارایی هر یک از ساکنانِ عادی پام بیچ بیش از میانگینِ ارزشِ خالص دارایی در هر شهر یا شهرستان دیگری در کشور اُفت کرده است …”. این امر، احتمالاً بیش از هر شاخصِ آماری دیگری، موقعیتِ انحصاریِ پام بیچ را در صدرِ جدولِ ثروت در آمریکا (و شاید کره‌ی زمین) تأیید می‌کند.

در پام بیچ حتی یک قبرستان، مؤسسه‌ی کفن و دفن یا بیمارستان وجود ندارد. هر چند بسیاری از ساکنانِ این جزیره در نهمین دهه‌ی عمرِ خود به سر می‌برند اما مرگ و بیماری را تقریباً از فکر و ذهنشان بیرون کرده‌اند (البته به رغم همه‌ی تلاش‌های جدی و صادقانه، مرگ و بیماری از زندگی آنها بیرون نرفته است).

در بریتانیا، گروهی از پژوهشگران به سرپرستی دُمِنیکو پاگانو از بیرمینگام هاسپیتال تراست، سرنوشتِ حدودِ ۴۵۰۰۰ بیمار با میانگینِ سنّی ۶۵ سال را که جراحی قلب انجام داده بودند، دنبال کردند. آنها دریافتند که شمارِ مرگ و میرهای متعاقبِ جراحی به شدت به ثروتِ بیماران بستگی دارد و با کاهش درآمد، به سرعت افزایش می‌یابد، به این معنا که در میان فقرا، تعداد بسیار بیشتری از بیماران می‌میرند. ابتدا به سراغ “مظنونین همیشگی”، سیگار کشیدن، چاقی و دیابت، رفتند که در میان فقرا بیش از ثروتمندان شیوع دارد، اما بی‌فایده بود. حتی با درنظر گرفتنِ تأثیر احتمالی آنها بر آمارِ مرگ و میر، باز هم تفاوتی آشکار در میزان بقای پس از جراحی وجود داشت. فقط می‌شد نتیجه گرفت که اگر بیمارانِ فقیر شانس کمتری برای زنده ماندن دارند، تنها علتش فقر است … .

تا همین اواخر، رهبرانِ سیاسیِ همه یا تقریباً همه‌ی گروه‌های سیاسی به این تصوّرِ رایج دامن می‌زدند که افزایشِ ثروتِ طبقه‌ی بالا در نهایت به علت “نَشتِ” ثروت، به نفعِ بقیه‌ی جامعه خواهد بود. اما اکنون هیچ جا اثری از چنین “نَشتی” دیده نمی‌شود؛ اگر اصلاً هرگز نشتی در کار بوده باشد. پیوند میان افزایش ثروتِ نخبگان و افزایش امنیت و سلامتی کل جامعه، زائیده‌ی خیال و تبلیغات سیاسی است. آن‌چه بیشتر به موضوعِ ما ربط دارد، این است که همان طور که ریچارد ویلکینسُن و کِیت پیکِت در کتابِ تراز[۳] با ارائه‌ی اسناد و مدارکِ فراوان به وضوح نشان داده‌‌اند، چکیده یا میانگین ثروتِ یک کشور که با تولید ناخالص ملی سنجیده می‌شود، تأثیر چندانی بر فهرست بلند بالای آفت‌های اجتماعی ندارد اما نحوه‌ی توزیع این ثروت، به عبارت دیگر، میزانِ نابرابری اجتماعی، تأثیر عمیقی بر گسترش و شدتِ این آفت‌ها دارد. برای نمونه، سوئد و ژاپن به شیوه‌های بسیار متفاوتی اداره می‌شوند؛ سوئد دولت رفاه بزرگی دارد ولی در ژاپن میزان تأمین اجتماعی دولتی بسیار ناچیز است؛ اما وجه مشترک هر دو کشور، توزیع نسبتاً برابرِ درآمدها و بنابراین اختلاف نسبتاً اندک میان سطح زندگی بیست درصد بالایی و بیست درصدِ پایینی جمعیت است؛ و جالب این‌که میزان “مشکلات اجتماعی” آنها از دیگر کشورهای صنعتی مرفّه که توزیع ثروت و درآمدِ نابرابرتری دارند، کمتر است. مثال دیگر عبارت است از دو کشور همسایه‌ی شبیه به هم، اسپانیا و پرتقال، که شاخص‌های نابرابری اجتماعی در دومی تقریباً دو برابرِ اولی است؛ هم از نظرِ تعداد و هم از لحاظِ شدتِ “مشکلات اجتماعی”، پرتقال اسپانیا را به زانو در می‌آورد!

در نابرابرترین جوامع کره‌ی زمین، نظیر آمریکا یا بریتانیا، شیوع بیماری‌های روانی سه برابرِ جوامعی است که در پایینِ جدولِ نابرابری قرار دارند؛ علاوه بر این، تعدادِ زندانیانِ آنها، شمار مبتلایان به چاقی، میزان بارداری نوجوانان، و (به رغم بالا بودنِ تولید ناخالص ملی) نرخِ مرگ و میرِ همه‌ی طبقات اجتماعی، از جمله ثروتمندترین طبقه، بسیار بیشتر است. در حالی که سطح کلی سلامتی در کشورهای ثروتمندتر بالاتر است، در کشورهایی که توزیع ثروتِ یکدست‌تری دارند، نرخِ مرگ و میر متناسب با افزایش برابری اجتماعی، کاهش می‌یابد. یکی از یافته‌های واقعاً جالب و تفکر‌برانگیز این است که افزایش صَرفِ هزینه برای سلامتی به طور خاص تقریباً هیچ تأثیری بر میانگینِ امید به زندگی ندارد، اما افزایش سطح نابرابری تأثیری بسیار منفی بر میانگینِ امید به زندگی دارد.

اگر علت این امر را از این پژوهشگران جویا شوید، می‌گویند که در جامعه‌ی نابرابر ترسِ از دست دادن موقعیت اجتماعی، تحقیر شدن، شأن و منزلتِ خود را از دست دادن و از نظر اجتماعی طرد شدن، بسیار شدیدتر، آزارنده‌تر و ترسناک‌تر است. چنین ترس‌هایی اضطراب شدیدی ایجاد می‌کنند و مردم را نسبت به اختلالات روانی و افسردگی آسیب پذیرتر و مستعدتر می‌سازند؛ عاملی که به نوبه‌ی خود امید به زندگی را کاهش می‌دهد؛ به ویژه در میان طبقات متوسط، که از دوام موفقیت‌ها و پابرجایی امتیازات خود مطمئن نیستند.

فهرستِ “بیماری‌های اجتماعیِ” گریبان‌گیرِ به اصطلاح “جوامع توسعه یافته” طولانی است و به رغم همه‌ی تلاش‌های واقعی و غیرواقعی، در حال طولانی‌تر شدن است. علاوه بر مشکلاتی که برشمردیم، می‌توان به مواردی مثل قتل، مرگ و میرِ نوزادان، و فقدان اعتماد متقابل، اشاره کرد، که بدونِ آن انسجام و همیاری اجتماعی ناممکن است. در هر یک از این موارد، هر چه از جوامع نابرابرتر به جوامع برابرتر می‌رویم، اوضاع بهتر می‌شود؛ گاهی تفاوت‌ها واقعاً حیرت‌آور است. آمریکا در صدرِ جدولِ نابرابری و ژاپن در قعرِ این جدول قرار دارند. در آمریکا، به ازای هر ۱۰۰٫۰۰۰ نفر، تقریباً ۵۰۰ زندانی، و در ژاپن به ازای هر ۱۰۰٫۰۰۰ نفر، کمتر از ۵۰ زندانی وجود دارد. در آمریکا، یک سومِ جمعیت از چاقی رنج می‌برند، در حالی‌که این رقم در ژاپن ۱۰ درصد است. در آمریکا، از هر ۱۰۰۰ دخترِ ۱۷-۱۵ ساله، بیش از ۵۰ نفر باردارند، در حالی‌که این رقم در ژاپن تنها سه نفر است. در آمریکا، بیش از یک چهارمِ جمعیت از بیماری‌های روانی رنج می‌برند؛ در ژاپن، اسپانیا، ایتالیا و آلمان، جوامعی با توزیعِ ثروتِ نسبتاًبرابرتر، ده درصد از مردم با مشکلِ روانی دست و پنجه نرم می‌کنند، در حالی که در کشورهای نابرابرتری نظیر بریتانیا، استرالیا، نیوزیلند و کانادا این رقم بیست درصد است.

اینها همه آمار است؛ میانگین‌ها و همبستگی‌های آنها. این آمار از پیوندهای علّی موجود در پسِ این همبستگی‌ها چیز زیادی به ما نمی‌گوید. اما تخیّل ما را برمی‌انگیزد و آژِیر خطر را به صدا در می‌آورد (حداقل می‌تواند ما را از خطر آگاه سازد، و باید چنین کند). این آمارها، وجدان و غریزه‌ی بقای ما را تحریک می‌کند. بی‌اعتنایی اخلاقی ما را به چالش می‌کشد و (امیدوارم که) ما را از خواب اخلاقی فراگیر بیدار کند؛ اما این آمارها همچنین به روشنی نشان می‌دهد که پی‌گرفتن زندگیِ خوب و خوشبختی به طور فردی، به شدت نادرست و گمراه کننده است؛ امید به این که یک نفر بتواند این کار را “به تنهایی انجام دهد”، و همچون بارُن مونشهاوزِن[۴] به طرزی معجزه‌آسا با کشیدن موی خویش، خود را از باتلاق بیرون کشَد، اشتباه مرگباری است که با هدف صیانتِ نفس مغایرت دارد.

با فاصله گرفتن از مشکلاتِ دیگران به آن هدف نزدیک‌تر نمی‌شویم. تنها با کمک یکدیگر می‌توانیم با “بیماری‌های اجتماعی” مبارزه کنیم- و گرنه شکست می‌خوریم.

 

منبع : سایت صدانت 
.

سلامتی و نابرابری

برگردان: عرفان ثابتی

[۱] این مقاله برگردان اثر زیر است:

Zygmunt Bauman (2010) ‘Health and inequality’ in ۴۴ Letters from the Liquid Modern World, Polity, pp. 83-86.

زیگمُنت باومن، استاد بازنشسته‌ی دانشگاه لیدز در بریتانیا و نظریه‌پرداز “مدرنیته‌ی سیّال” است. از میان آثار او، عشق سیّال واشارت‌های پست مدرنیته به فارسی ترجمه شده است.

[۲] Gated community

[۳] The Spirit Level

[۴] نام شخصیت اصلی کتابِ روایت بارُن مونشهاوزن از سفرها و کارزارهای شگفت‌انگیزش در روسیه (۱۷۸۵). نویسنده‌ی کتاب در آفرینش این شخصیتِ داستانی از بارُنی واقعی به نام هییِرُنیموس کارل فردریش فرایهِر فُن مونشهاوزِن (۱۷۹۷-۱۷۲۰) الهام گرفته است.

تبریک سال نو

فرا رسیدن سال جدید را خدمت تمامی همراهان نیکوکار و دلسوزی که پایه و عامل اصلی خدمات رسانی شایسته ی مؤسسه به مددجویان گرامی هستند، صمیمانه تبریک و تهنیت عرض می نماییم.

 

از خداوند متعال برای تمامی این بزرگواران و مردم مهربان و سخاوتمند ایران زمین، مخصوصاً همراهان دائمی درشهرستان بوکان ، سالی سرشار از نیک بختی، فرصت خدمت به محرومان و هم وطنان و موفقیت و سلامتی روز افزون مسئلت می نماییم.

 

مطمئناً وجود تک تک عزیزان، با تشویق ها، کمک های مادی و معنوی خود و تبلیغ فعالیت های خیرخواهانه ی مؤسسه، باعث تداوم این راه پربرکت و خداپسندانه شده است، امیدواریم در سال جدید و سالهای آتی نیز عملکرد و خدمات اعضای هیأت مدیره و عوامل اجرایی مؤسسه بتواند رضایت همه ی خیرین دریا دل و مددجویان بزرگوار را جلب نماید.

 

مجدداً در مقابل همه ی بزرگواری و سخاوت شما مردم مهربان، سخاوتمند و خستگی ناپذیر ، سر تعظیم و تکریم فرود آورده و بهترین ها را برایتان آرزومندیم.

 

از طرف اعضای هیأت مدیره و عوامل اجرایی مؤسسه خیریه احسانکاران (صوفی رحمن) بوکان :

 
دکترانوربهرامی آذر، دکتراسعدستوده، دکتر لقمان سراجی مکری، حسن فقه کریمی، حاج عبدالرحمان افخم زاده، مهندس حسن شریفی، حسن عزیزی، مهندس صدیق خضری، حاج فریدون کفشدوزی، سهراب دلپذیر
نادرقهرمانی دهبکری، پروین میان آذر

تحصيل ثروت از طريق علم

اعظم پویان

دهک های اول که درآمد کمتری دارند، ازنظر بهره مندی از سواد نیز در سطح پایین تری قرار دارند

وقتی تورم در بخشی بالا می رود، اولین گروه از خانوارهایی که تحت فشار قرارمی گیرند خانوار دهک اول هستند

برنامه ریزان در سطح سیاست‌گذاری، برای فقرزدایی باید در آموزش سرمایه گذاری کنند

در خانواده های فقیر با کوچک‌ترین فشار درآمدی، اولین چیزی که از سبد خانوار حذف می شود آموزش و بهداشت است

خانواده ای که نسبت به کالاهای اساسی اش درمانده است امکان اینکه برای کالاهایی مثل آموزش سرمایه گذاری کند راندارد


شاخص های فقر و مقایسه آن با آمارهای حوزه آموزش نشان می دهد در کشور ما هنوز علم، ثروت می آورد. در خانواده های فقیر به محض اینکه کوچک‌ترین فشار درآمدی بر آن‌ها تحمیل شود اولین چیزی که از سبد خانوار حذف می شود آموزش و بهداشت است. این خانواده‌ها برای تامین نیازهای اولیه‌شان چاره دیگری ندارند جز اینکه از نیازهایی که ظاهرا ضرورتی برای شان ندارد کم کنند تا حداقل نانی برای خوردن و سقفی برای ادامه حیات داشته باشند. بدین ترتیب، فقر از نسلی به نسل دیگر به ارث می رسد!

مرکز آمار ایران در یک طرح پژوهشی بررسی می کند که تحصیلات چه تاثیری بر درآمد دارد؟ در این طرح پژوهشی نشان داده شده که در دهک اول ۳۴ درصد سرپرست خانوارها بی‌سواد هستند و این عدد وقتی به دهک دهم خانوارها می رسد به رقم ۵ درصد رسیده و کاهش می یابد. دهک اول شامل اقشار کم درآمد جامعه است و به ترتیب، هرچه به دهک های بالاتر می‌رسیم میزان بهره مندی خانوارها ازنظر درآمدی افزایش پیدا می کند. درواقع در دهک های اول که درآمد کمتری دارند به‌لحاظ بهره مندی از سواد نیز در سطح پایین تری قرار دارند. به عبارت دیگر با افزایش سطح سواد، درصد فقر نیز کاهش پیدا می کند، به‌طوری که خانوارهای با سرپرست بی‌سواد بیشترین درصد فقر را دارا هستند.

فقرزدایی با سرمایه گذاری در آموزش

این پژوهش نشان می دهد حتی در مشاغلی که نیاز به تحصیلات نیست، وجود تحصیلات باعث دستیابی به درآمد وسطح رفاه بیشتر می‌شود. در واقع برنامه ریزان در سطح سیاست‌گذاری اگر به دنبال فقرزدایی در جامعه هستند باید بدانند با سرمایه‌گذاری در آموزش می توان به فقرزدایی دست پیدا کرد. یکی از ضرورت های هر برنامه توسعه ای، توجه ویژه به مساله فقر است.

مقایسه داده های مرکز آمار ایران در سال ۹۳ و ۹۴ نشان می دهد که خانوارهای دهک اول که عموما قشر کم درآمد هستند برای آموزش و بهداشت، کمتر هزینه کرده اند. همچنین آمارها نشان می دهد در مهر ۹۵ بیشترین تورم برای بخش آموزش با۵/۱۴ درصد و در بخش بهداشت و درمان با ۰۶/۱۰ درصد روبرو بوده است. قاعدتا وقتی تورم در بخشی بالا می رود اولین گروه از خانوارهایی که تحت فشار قرارمی گیرند خانواده‌های دهک اول هستند. این داده ها نشان می دهد خانواده ها با افزایش تورم، ناگزیر برای دو بخش آموزش و بهداشت کمتر هزینه کرده اند.

خانواده هایی که در دهک اول درآمدی هستند قدرت تامین منابع مالی محدودی دارند و با اولین فشاری که به آن‌ها وارد می شود هزینه هایی مانند خوراک و پوشاک و مسکن که نیازهای اولیه است در اولویت شان قرار گرفته و نیازهایی مانند آموزش و بهداشت کلا حذف می‌شود. بدین ترتیب چرخه فقر دوباره فقیر تولید می کند.

داده های بودجه خانوار مرکز آمار ایران نشان می دهد، در سال ۹۴ در حدود ۶۹ درصد خانوارهای فقیرترین دهک درآمدی، تحصیلات سرپرست خانوار «ابتدایی یا کمتر» بوده است. همچنین در همین سال، ۷۱ درصد خانوارهای سیستان و بلوچستان، ۵۲ درصد خانوارهای کردستان و ۴۹ درصد خانوارهای بوشهر، کمتر از ماهانه ۱۰۰۰ تومان برای تحصیل کودکان خود هزینه کرده اند. به این ترتیب بخش بزرگی از بازماندگان از تحصیل در نسل قبل، والدین فقیرترین خانوارهای نسل فعلی هستند و همین والدین با اختصاص بودجه و توجه اندک به آموزش کودکان خود، این کودکان را مستعد می کنند که والدین فقیرترین خانوارهای نسل فردا باشند.

سواد، پیش درآمدی بر توسعه

جنبه های گوناگون فقر در تعامل هستند و به شکلی یکدیگر را تقویت می کنند. درواقع توسعه آموزش نه فقط سلامت آحاد جامعه را بهبود می بخشد بلکه منجر به نتایج بهداشتی بهتر و درآمدهای بالاتر هم می شود.

زهرا نژاد بهرام، «دبیر شورای اطلاع رسانی مرکز امور زنان و خانواده ریاست جمهوری» در گفت‌وگو با «قانون» می گوید: آموزش یک فرصت برای توسعه کشور است. این توسعه در همه بخش ها صورت می گیرد و فقط در بخش اقتصادی نیست. درواقع می تواند در حوزه فرهنگ و اجتماع نیز معنادار باشد. در بخش اقتصاد، بحث فقر و داشتن رفاه را مطرح می‌کند. در حوزه اجتماعی، تربیت اجتماعی و بهره گیری از ظرفیت های اجتماعی و مشخصا بحث سلامت را می آورد و در بحث فرهنگی هم بحث تعالی انسانی مطرح است. اینکه انسان ها چگونه می‌توانند به مقام جانشینی خداوند بر روی زمین برسند.

وی با اشاره به اینکه موضوع توسعه، یک موضوع همه جانبه است، می افزاید: در این حالت، آموزش در واقع هم اقدام تاریخی برای توسعه و هم ضرورت برای آن است. گاهی وقتی می خواهیم موضوع آموزش را مطرح کنیم ابتدا باید بررسی کنیم ببینیم آیا این بحث توسعه برایش مفید است یا خیر. درواقع، این یک پیش‌نیاز است. بحث دیگر این است که برای تحقق توسعه نیازمند آموزش هستیم. در این حالت برای آن، چهار محور بهداشت، آموزش، رفاه اجتماعی و رفاه خانوادگی معنادار می شود.نژاد بهرام می‌گوید: خانواده هایی که ازسطح سواد برخوردارند و آموزش لازم را دیده اند طبیعتا نوع ارتباط‌شان با خانواده و فرزندان و جامعه شان کاملا متفاوت با کسانی است که آموزش ندیده‌اند و هنوز سواد ندارند. خانواده ها وقتی باسواد می‌شوند می توانند از ظرفیت های موجود در جامعه بهره بگیرند.

آموزش، کالای فراموش شده سبد خانوار

نژادبهرام، کارشناس آموزش و خانواده به نقش مهم نهادهای موجود در جامعه برای ارتقاي آموزش در سطح اجتماع اشاره کرده و می گوید: والدینی که در کودکی از آموزش محروم بوده و نتوانسته اند از امکاناتی که امروز می توانسته بستر توسعه را فراهم کند استفاده کنند، دارای فرزندانی هستند. جای خالی آن آموزش والدین را برای فرزندان شان، نهادهای موجود در اجتماع باید پر کنند. نهادهایی مانند مدرسه، دین و غیره. وی می افزاید: در این حالت، خانواده باید هزینه بیشتری صرف این موضوع کند و برای اینکه هزینه بیشتر بدهند نیازمند منابع مالی متناسب اند که در دسترس شان نیست و بدین ترتیب چرخه فقر بازتولید می شود.نژاد بهرام با اشاره به دلایل حذف آموزش و بهداشت از سبد خانوار خانواده های فقیر در هنگام تورم می گوید: طبیعی است که اولین ظرفیتی که در خانواده‌های فقیر حذف می شود بحث آموزش و سواد و فرهنگ است زیرا جزو کالاهای ضروری محسوب نمی شوند. نیازهای اساسی شان خوراک و پوشاک است و بعد از آن، موارد فرهنگی است. خانواده ای که نسبت به کالاهای اساسی‌اش درمانده است امکان اینکه برای کالاهایی مثل آموزش سرمایه گذاری کند، ندارد.

وی می گوید: آموزش یک سرمایه گذاری مضاعف است. آموزش تولیدش تصاعدی است. شما وقتی که یک مادر را آموزش می دهید برای فرزندانش آموزش می بیند و فرزندان برای فرزندان شان و بدین ترتیب آموزش از نسلی به نسل دیگر منتقل می شود. درواقع به‌صورت تصاعدی رشد پیدا می کند لذا وقتی شما این آموزش را کسر می کنید از هزینه خانوار طبق آمار در دهک اول، اولین چیزهایی که حذف شده آموزش و بهداشت است.

بی عدالتی اجتماعی قصور حقوقی است

وی با اشاره به بی عدالتی اجتماعی رخ داده در سطح جامعه می گوید: شما با گروهی روبرو می‌شوید که نتوانستید برای‌شان عدالت آموزشی را فراهم کنید. آنچه در قانون اساسی آمده این است که مکلف هستید شرایط آموزشی همه شهروندان و همه اتباع ایرانی را به‌طور مجانی فراهم کنید. وقتی به هردلیلی گروهی از آموزش حذف شوند در واقع عدالت اجتماعی در مورد این افراد رعایت نشده است. پس ازنظر حقوقی قصور داریم. وی سرمایه گذاری مناسب در بخش آموزش را از از وظایف حاکمیتی دانسته و می‌گوید: نهادهای غیر دولتی و اجتماعی نیز می توانند کمک کنند اما ظرفیت آن‌ها به دلیل محدود بودن منابع شان است. دولت‌ها معمولا با کمک سازمان های مردم نهاد، سرمایه‌گذاری مشترک کرده و شکاف به‌وجود آمده از نظر آموزشی را پر می کنند. در کشور ما اين بعد بسیار کمرنگ است. سازمان های مردم نهاد می توانند آموزش خانه به خانه داشته باشند و دولت می‌تواند در بخش حاکمیتی آموزش دهد. درواقع با تخصیص بودجه لازم، کار اجرا را در اختیار سمن ها می گذارد.

هزینه ای که روی دست دولت گذاشته شده‌است

دبیر شورای اطلاع رسانی مرکز امور زنان و خانواده ریاست جمهوری با اشاره به کم‌کاری دولت در بازی دادن سازمان های مردم نهاد در امر آموزش و بهداشت می گوید: در بلند مدت اگر این اتفاق منجر شود که آموزش و بهداشت از دهک‌های پایین حذف شود، همین مساله هزینه مضاعفی را به جامعه تحمیل می کند. شیوع بیماری‌های واگیردار و پایین بودن سطح تغذیه و غیره باعث می شود جامعه دچار افت و خیزهای جدی باشد. تا زمانی که نتوانید در این دو حوزه سرمایه‌گذاری کنید نمی توانید ادعا کنید کاری انجام شده است. وی با اشاره به تاثیرگذاری سمن‌ها در سطح سیاست‌گذاری ها می افزاید: در بخش حاکمیتی به این جمع‌بندی نرسیده ایم که از نهادهای مدنی و سمن ها استفاده شود. دولت به تشکل های غیردولتی نیاز دارد تا در جاهایی که خود نمی تواند ورود پیدا کند از این بخش کمک بگیرد زیرا این تشکل ها مردمی اند. نژاد بهرام معتقد است دولت باید از سازمان های مردم نهاد حمایت کند. دراقع باید ساختارها را تقویت کند تا افراد داوطلب بیشتری به این ها بپیوندند تا بتوانند موفق عمل کنند مانند تجربه ای که در گذشته در مورد نهضت سواد‌آموزی وجود داشت.

منبع : قانون ۱۳۹۵/۱۲/۰۴

گزارش هشتمین نشست هم اندیشی نهادهای مدنی

هشتمین نشست هم اندیشی نهادهای مدنی توسط حامیان جامعه مدنی (حجم) با شرکت نمایندگانی از نهادهای انجمن حامیان کودکان کار و خیابان، گروه احیا، شبکه یاری کودکان کار، جمعیت زنان مبارزه با آلودگی محیط زیست، انجمن تغذیه ایران، انجمن حمایت از حقوق کودکان، موسسه حمایتی خانه کودک و خانواده، کانون هموفیلی ایران و نواندیشان جوان جامعه مدنی با دستورجلسه: «برگزاری سمیناری از طرف هم اندیشان حجم در رابطه با شورای شهر»، «بررسی شاخص های توسعه پایدار» و «قرارگرفتن واحد پایش رویدادهای ملی در زیرمجموعه و حدود وظایف کمیته دیده بانی» روز یکشنبه مورخ ۸ اسفند برگزار شد.

در ابتدای این نشست و در دستور اول، شرکت کنندگان با اشاره به مشکلات پیش آمده برای شهر تهران از جمله آلودگی هوا، حادثه پلاسکو و ترافیک شهری، به موضوع انتخابات شورای شهر و تاثیر آن بر مدیریت شهری اشاره کرده و از منظر های متفاوت آن را مورد بحث و بررسی قرار دادند و با شناسایی این موضوع به عنوان یک فعالیت مدنی تلاش برای ارائه شاخص های توسعه شهری به کاندیداها را یک فعالیت مدنی پیشرو قلمداد کردند.

در همین رابطه، مطالبه گري از شوراي شهر و ارائه شاخص‎ها براي عضويت در شورای شهر و همچنین رصد كردنِ اعضای شورا و نحوه برخورد و حمایت از شاخص ها برای تبدیل شهر تهران به شهر مناسب تر مورد تاکید قرار گرفت و در یک اقدام جمعی؛ تشکیل کمیته ای در دبيرخانه حجم برای برگزاری سمینار در حوزه انتخابات شورای شهر و کارهای مربوط به آن، برگزاری جلسه هفتگی تا پایان سال برای رسیدن به یک اقدام جمعی و ارسال پرسش نامه به نهادها و انجمن ها متخصص حوزه شهری و پرسش در مورد درخواست آنها از شورای شهر و برگزاری نشست یا مصاحبه مطبوعاتی مورد بررسی قرار گرفت که تصمیم گیری نهايي در مورد این موضوع به هئیت مدیره حجم واگذار شد.

در دستور کار دوم اين نشست، سمانه معظم شاخص های ۱۷ گانه توسعه پایدار را مورد بررسی قرار داد و گفت: به لحاظ محتوایی به موضوعات توسعه پایدار نمی پردازیم ولی جایگاه آن را در بین جامعه مدنی و متقابلا جایگاه جامعه مدنی در توسعه پایدار را مورد توجه قرار خواهیم داد.

وی ادامه داد: بازوی اصلی توسعه پایدار تقویت جامعه مدنی است و در تنظیم سند توسعه پایدار و اجرای آن، سازمان های غیردولتی جایگاه ویژه ای دارند و موضوع مشارکت مردم و توانمندسازی انجمن ها در کنار دولت ها در راستای اجرای دستور کار ۱۷ گانه توسعه پایدار حائز اهمیت است.

معظم تصریح کرد: در یک نگاه متقابل باید دید بضاعت سازمان های مردم نهاد چیست؟ در اهداف توسعه پایدار، مشارکت مردم در فعالیت های جمعی از یک سو و مشارکت سازمان های مردم نهاد در تصمیم گیری ها، سیاست گذاری ها، اجرا، نظارت و ارزیابی از سوی دیگر مورد توجه قرار گرفته است و موضوع قابل تامل این سند همین نکته است که بسیاری از انجمن ها با آن مواجه اند.

وی با اشاره به جایگاه سازمان های مردم نهادر عرصه اجتماعی کشور و آسیب شناسی آن بیان کرد: با توجه به رویکرد ناصحیح به سازمان های مردم نهاد، این سازمان ها نتوانسته اند در تصمیم گیری ها مشارکت جدی داشته باشند و در وهله اول این سازمان ها بایستی روند اثرگذاری خود را در سیاست گذاری ها شناسایی کنند و در قدم بعدی مکانیزم های تقویت ساختار انجمن ها مورد توجه قرار بگیرد تا در دسترسی به اهداف، تسهیلات لازم ایجاد شود.

وی در پایان یادآور شد: در فعالیت اجتماعی گوناگون در سراسر جهان برای دست یابی به اهداف توسعه پایدار سازمان های مردم نهاد با توجه به ماهیت و توانایی “محل مورد توجه” اقداماتی مانند ایجاد شبکه، همکاری جمعی، تعریف مصادیق را انجام داده اند که در تقویت انجمن ها و همچنین دسترسی به توسعه تاثیر گذار بوده است.

گفتنی است شاخص های اهداف توسعه پایدار عبارت است از:

۱٫ پایان دادن به فقر، در هر کجا و به هر شکل آن 

۲٫ پایان دادن به گرسنگی، در هر کجا و به هر شکل ان

۳٫ تأمین بهداشت و رفاه مناسب برای همه سنین

۴٫ تأمین آموزش و پرورش فراگیر و برابر، و ارتقای فرصت های آموزش پایداربرای همه

۵٫ برابری جنسیت و توانمند سازی همه زنان و دختران

۶٫ دستیابی به آب پاک و بهداشتی برای همه

۷٫ تضمین دستیابی به انرژی پاک و مدرن (به روز شده)

۸٫ رشد اقتصادی و کار شایسته

۹٫ تقویت نوآوری، ایجاد زیر ساخت ها ، صنعتی سازی پایدار و فراگیر

۱۰٫ کاهش نابرابری در درآمد

۱۱٫ ساخت شهرها و شهرک نشین های فراگیر و امن و پایدار و انعطاف پذیر

۱۲٫ تامین طرح های پایدار برای تولید و مصرف مسئولانه

۱۳٫ اقدام فوری در مبارزه با تغییرات جوی و اثرات آن، از طریق تنظیم تولید گازهای گل خانه ای و ترویج تحولات در انرژی های تجدیدپذیر

۱۴٫ زندگی در زیر آب – حفظ و استفاده پایدار از اقیانوسها، دریاها و منابع دریایی برای توسعه پایدار

۱۵٫ زندگی روی زمین – محافظت، بازیابی و ترویج استفاده پایدار از اکوسیستم های زمینی، مدیریت پایدار جنگل ها، مبارزه با بیابان زایی، توقف در فرسایش زمین و توقف از دست رفتن تنوع زیستی

۱۶٫ صلح و عدالت، و نهاد های قدرتمند – ارتقای جوامع صلح آمیز و فراگیر برای توسعه پایدار، دسترسی به عدالت برای همه و ایجاد نهادهای موثر، پاسخگو در تمام سطوح

۱۷٫ مشارکت برای اهداف – تقویت ابزارهای اجرایی و احیای مشارکت جهانی برای توسعه پایدار.

شایان ذکر است در دستور کار سوم این نشست؛ پیشنهادِ قرارگرفتن “واحد پایش رویدادهای ملی” در زیرمجموعه و حدود وظایف کمیته دیده بانی مورد بررسی قرار گرفت که بعد از اظهارنظرهاي موافقان و مخالفان، مقرر شد تصمیم گیری نهايي در اين مورد  به هئیت مدیره “حجم” واگذار شود.

جامعه مدنی

فقر، عمده دلیل ازدواج زودهنگام

نویسنده: مهدی میر محمدصادقی*

ازدواج کودک یکی از مهم‌ترین مسائلی است که زندگی ده‌ها هزار دختر و پسر در سن کودکی را به مخاطره انداخته است. اما با پیشگیری از آن می‌توان میلیون‌ها کودک را از ورطه فقر و محرومیت رها ساخت. ازدواج کودک یا ازدواج زودهنگام مربوط به ازدواج با کودک زیر ۱۸ سال است. در این میان با وجودی که هر دو جنس پسر و دختر در معرض ازدواج‌های زودهنگام هستند، اما دختران بیشترین قربانیان این پدیده به شمار می‌روند. چون افراد در ازدواج زودهنگام از لحاظ عقلی و عاطفی به رشد و بلوغ نرسیده‌اند، بی شک بعد از گذشت مدت کوتاهی نظراتشان نسبت به ازدواج تغییر می‌کند. چون فرد در این سنین نمی‌تواند تداوم و ثبات را نسبت به خواسته خود حفظ کند به نسبت احتمال تغییر در خواسته‌ها و نیازهایش افزایش می‌یابد. در اغلب این گونه ازدواج‌ها افراد بعد از ازدواج نظراتشان نسبت به زندگی مشترک تغییر می‌کند. در جوامع سنتی و جوامعی با تغییرات اجتماعی اندک کمتر شاهد تغییر سلیقه و نیاز فرد نسبت به ویژگی‌های همسرشان هستیم. در جوامع سنتی چون فرد با محیط و خانواده مشخصی رشد پیدا می‌کند به نسبت کمتر شاهد عدم نارضایتی افراد از ازدواج زودهنگام هستیم. بنابراین در گذشته امکان ازدواج افراد در سنین پایین وجود داشت، اما هم اکنون در جامعه‌ای تحول‌یافته با ارتباطات گسترده قرار داریم. به این ترتیب افراد بعد از ازدواج در سنین کودکی به مرور زمان خواسته‌هایشان درباره زندگی مشترک تغییر یافته و خواستار همسر دیگری با شرایط دیگر هستند. بر اساس پژوهش‌های گوناگون در کشور ما و دیگر کشورهای دنیا بروز طلاق در بین زوج‌های زیر ۲۰ سال از فراوانی بالایی برخوردار است. در ضمن طلاق افراد در سنین زیر ۲۰سال به دلیل ناپختگی جسمی و جنسی بیشترین تعداد را به خود اختصاص داده است. در ازدواج زودهنگام باید ریسک طلاق و ریسک تغییر نظر فرد نسبت به طرف مقابل را پذیرفت.

ازدواج اجباری دلیل دیگر برای ازدواج زودرس

نکته دیگر در بروز ازدواج زودرس ازدواج‌های اجباری است. در سنین زیر ۲۰ سالگی والدین و دیگر بزرگ‌تران سلطه بیشتری بر فرزند داشته و می‌توانند از طریق القای حس عاطفی خود به کودکان، آنها را مجبور به ازدواج کنند. برای مثال چندی پیش در بین مراجعه کنندگان به مرکز مشاوره یک زن ۳۲ ساله به دلیل ازدواج در سن ۱۵سالگی خواستار طلاق شده بود. این فرد به مشاوره گفت که در زمان ازدواج به همسرم علاقه‌مند نبودم و برای رهایی از این قضیه فرار از خانه را ترجیح دادم. این در حالی است که افراد در سنین بالاتر هیچ گونه اجباری را درباره تصمیم به ازدواجشان نمی‌پذیرند. والدین در سنین زیر۲۰سالگی فرزندشان را تحت اجبار قرار می‌دهند. بنابراین اجبار در ازدواج کودکان ریسک طلاق را افزایش می‌دهد. چون یکی از ریز فاکتورها و عوامل خطر در طلاق ازدواج اجباری است. بنابراین در سنین پایین‌تر، عدم بلوغ منطقی، عاطفی، بروز تغییرات در نظرات افراد، عدم مهارت در حل مساله و عدم توانایی درارتباط با خانواده همسر به دلیل ناپختگی از جمله نارسایی‌های شایع در این گونه ازدواج‌هاست. بر اساس دلایل منطقی و دلایل آماری طلاق در ازدواج‌های زودرس درصد قابل توجهی را به خود اختصاص داده است. اما با این وجود نمی‌توان با قاطعیت گفت که در اغلب ازدواج‌های زودرس طلاق بروز می‌کند. چون سن فرد، فرهنگ خانوادگی و سادگی جامعه(ازدواج کودکان در روستاها) می‌تواند این امر را مورد پذیرش قرار دهد، اما در جامعه شهری به دلیل ارتباطات گسترده چنین ازدواج‌هایی می‌توانند در معرض خطر قرار گیرند.

ساز و کار ازدواج زودرس چیست؟

در گروه‌های اجتماعی و دهک‌های پایین اجتماع به دلیل وجود فقر و مشکلات مالی همچنان شاهد ازدواج دختر کوچک با مرد میانسال هستیم. ازدواج در سنین پایین و عدم هماهنگی سنی زوجین با یکدیگر در جوامع سنتی و مذهبی مشاهده می‌شود. چون در این گروه‌ها به دلیل مصونیت فرزندانشان در برابر انحرافات اجتماعی خانواده، خواستار ازدواج فرزندشان در سنین زیر ۲۰ سال هستند. ازدواج زودرس هم بر اساس سن و سال افراد از شرایط متفاوتی برخوردار است. برای مثال یک خانواده اگر خواستار ازدواج دختر ۱۸ ساله اش باشد به نسبت در مقایسه با ازدواج پسر ۱۸ مشکلات کمتری آنها را تهدید می‌کند. چون دختران در مقایسه با پسران دو سال زودتر بالغ می‌شوند.

چه گروه‌هایی پیشرسی ازدواج دارند؟

بر اساس بررسی‌های انجام شده مساله ازدواج کودکان در بین گروه‌های سنتی همچون مرزنشینان، گروه‌های قبیله‌ای و گروه‌های ساکن در حواشی شهرهای بزرگ مشاهده می‌شود. همچنین در گروه‌های مذهبی نیز برای مصونیت فرزندشان در برابر مشکلات اجتماعی و انحرافات شاهد ازدواج زودرس در بین آنها هستیم. برخی افراد به دلیل عدم تمکن مالی مبادرت به ازدواج دخترشان در سنین زیر۲۰ سال می‌کنند. برای مثال چندی پیش در بین مراجعه کنندگان به مرکز مشاوره یک زن سرپرست خانوار به دلیل مشکلات مالی مبادرت به ازدواج دختر ۱۶ساله خود کرده بود. او در جلسات مشاوره درباره دلیل چنین تصمیمی گفت: با وجود اینکه دخترهایم درسنین ۱۶ و ۱۸ سال هستند، اما دختر ۱۸ساله ام به هیچ عنوان توانایی قبول مسئولیت زندگی مشترک را ندارد. در عوض دختر ۱۶ساله ام توانایی قبول مسئولیت و رتق و فتق امور در زندگی مشترک را دارد. این در حالی است که ازدواج در سنین کودکی ریسک طلاق را افزایش می‌دهد. افراد خواستار ازدواج زودرس باید از ظرفیت مشاوره در تصمیم گیری‌های خود استفاده کنند. هر قدر عوامل بیرونی همچون فقر، مشکلات اقتصادی، اجبار و بهره‌برداری از شرایط ویژه خواستگار و… وجود داشته باشد به نسبت ریسک ازدواج در سنین کودکی نیز افزایش می‌یابد، طبیعتا هر یک از این عوامل می‌تواند عامل بروز نارسایی در زندگی زناشویی باشد. باید از لحاظ قانونی سن افراد برای پذیرش مسئولیت زندگی مشترک مشخص شود. چون با مشخص کردن سن ازدواج افراد می‌توانند مسئولیت مدنی و مسئولیت شهروندیشان را به شکل قانونی برعهده بگیرند. این امر باید براساس بررسی‌ها از سوی علمای مذهبی، علمای حقوقی و با در نظر گرفتن جوانب مذهبی و جوانب حقوقی مورد بررسی قرار گیرد. چون ازدواج در سنین زیر ۱۸ سال ریسک است. در این نوع ازدواج‌ها تفاوت سنی به عنوان یک فاکتور اساسی محسوب می‌شود. جامعه ما باید با بهره گیری از کمک‌های مشاوره ای و تخصصی به حل مشکلات ناشی از ازدواج بپردازد. در این شرایط با تعیین سن قانونی ازدواج می‌توان بسیاری از آسیب‌های ناشی از پیشرسی ازدواج در کشور را کاهش داد.

* روانشناس بالینی

 

منبع: آرمان

فقرا؛ شهروندانی با نیازهای آموزشی بیشتر

نویسنده: حمزه علی نصیری‪

«اگر فقیر به دنیا آمده‌اید، این اشتباه شما نیست اما اگر فقیر بمیرید، این اشتباه شماست.» این، سخن بیل گیتس است. او – که کارآفرین، بازرگان، سرمایه‌دار، نیکوکار و مدیر ارشد اجرایی آمریکایی است – در این گفته، تاثیر «وراثت» و «محیط» را در عرصه ثروت‌اندوزی نادیده گرفته و اصالت را به «فرد و تلاش‌های شخصی» می‌دهد.
اما این سخن، همیشه درست نیست. چه بسیار کسانی که در فقر زاده می‌شوند، فقیر زندگی می‌کنند و فقیرانه می‌میرند لیکن هیچ اشتباهی را نمی‌توان به آنان نسبت داد. بیچارگانی هستند که عفریتِ فقر، در جانِ خاندانشان رخنه کرده و در صدر محفل اندیشه‌شان منزل کده و به یک سیندرم موروثی بدل گشته است! فرزندانی که در خانواده‌های مبتلا به سیندرم فقر فکری متولد می‌شوند، با همان سیندرم پرورده می‌شوند و در دور بسته انواع فقرها قرار می‌گیرند و با فقر روزگار می‌گذرانند و فقر را به عنوان «قسمت» می‌پذیرند و به نخواستن و نتوانستن و نداشتن، عادت می‌کنند و نظر بر خیال خروج از فقر می‌بندند و راه گریز از دور بسته فقر را بسته می‌پندارند و در فقر می‌مانند و آن را همانند یک خصیصه، به نسل بعدی منتقل می‌کنند! در چنین خانواده‌هایی گفتگو‌های بین افراد سطح بسیار نازلی دارد و معمولاً هیچ گفت‌وگوی الهام‌بخشی در میان آن‌ها صورت نمی‌گیرد. وقتی افراد خانواده دور هم‌اند، هیچ ایده و دیدگاه متفاوتی مطرح نمی‌شود.

اطلاعات افراد و دامنه واژگان مورد استفاده در محاورات‌شان بسیار محدود است و هیچ بحث و مناظره برانگیزاننده‌ای در بین آن‌ها رخ نمی‌دهد. اندیشه ها کوتاه‌تر از آنند که به قد و اندازه ایده‌های دیگران برسند و از آن‌ها الهام گیرند. به تعبیری می‌توان گفت که فضای خانواده‌های فقیر، گاهی چنان سرد و تاریک و بی‌روح است که نمی‌تواند شرایط شکوفایی نهال اندیشه را برای فرزندان فراهم کند. جوّ حاکم بر خانواده طوری است که فقر پیوسته باز تولید می‌شود.
آنچه القاء و آموزش داده می‌شود، ماندن در فقر است نه خروج از فقر! اینست که فقر، همچون یک ویژگی موروثی از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود و همچون سیندرمی علاج ناپذیر نسل اندر نسل در خانواده‌های فقیر باقی می‌ماند! عامل دیگری نیز وجود دارد که سیندرم فقر را در خانواده‌های فقیر ریشه‌دارتر و پایدارتر می‌کند و آن این‌که در جوامعی که نابرابری اجتماعی و فاصله طبقاتی زیاد است، فقرا به خاطر محدودیت‌های ناشی از طبقه اجتماعی – اقتصادی‌شان، فرصت و اجازه اُفت و خیز و مراوده با ثروتمندان و روشنفکران را پیدا نمی‌کنند و همچنان در فقر آگاهی نجات‌بخش و قحطی اطلاعاتِ الهام‌بخش باقی می‌مانند.
اگر فضای استثماری جامعه و سلطه استثمار را هم به عوامل قبلی اضافه کنیم، امید فقرزدایی از خانواده‌های فقیر باز هم سست‌تر می‌شود؛ «استثمار» پیوسته به نیروی کار ارزان و مقلِّد و وابسته می‌اندیشد که همواره می‌کوشد که نیروی کارش، محتاج و ناآگاه و سر براه باقی بماند. عمارت استثمار بر خرابه‌های فقر و استضعاف، پُر دوام و بر ویرانه‌های فقرِ فکری مستدام‌تر است! استثمار، فتیله ذهن نیازمندان را با دستان نامرئی پایین می‌کِشد و چراغ اندیشه آنان را با رضایت خاطر خودشان می‌کُشد. استثمار، استاد قابلی در خواباندن اندیشه‌های بیدار و رام‌کردن توسن افکار است.
متاسفانه تا وقتی که فقر، ریشه در اندیشه دارد، خشکاندنش، اگر هم محال نباشد، بسیار سخت است. حل مشکل زمانی دشوارتر می‌شود که خودِ فقر نیز در خاموشی ذهن و عقب‌ماندگی فکری افراد نقش ذاتی و کاری ایفا می‌کند. اگر نقش کاری استثمار را نیز در تولید و تثبیت و تشدید فقر و استضعاف در نظر بگیریم، به راحتی درمی‌یابیم که یکی از موثرترین راه برون رفت از فقر و غلبه بر ضعف و استضعاف، «آموزش» است. با عنایت به نکات بالا می‌توان دریافت که آموزش، علاوه بر این‌که یک تلاش جهانی برای گسترش افق دید انسان و افزایش دانش و مهارت بشر و ارتقاء کیفیّت زندگی است، صحنه تقابل آموزگار با مافیای استثمار و استثمار نیز هست! مبارزه علم با جبهه نیز تا حدود زیادی در همین صحنه معنا پیدا می‌کند.
آموزش‌های غنی و آموزگاران راستین و توانمند می‌توانند چراغ اندیشه فقرا را روشن و راه‌های خروج از دور بسته فقر را به آنان نشان دهند. وقتی از این منظر به ماموریت آموزش و پرورش نگاه می‌کنیم، ضرورت غنی‌سازی آموزش‌های مدرسه‌ای و رسالت سنگین‌تر آموزگاران بیشتر رُخ می‌نماید. این ضرورت و رسالت، زمانی آشکارتر می‌شوند که به این واقعیت دردآور نیز توجه کنیم که فقرا در کنار معضلی به نام سوءتغذیه که دخالت مستقیم در ناتوانی‌های ذهنی دارد – به آموزش‌های پولی خارج از سیستم آموزش و پرورشِ رایگان نیز دسترسی ندارند و چشم امیدشان فقط و فقط مدارس دولتی رایگان و دستان پُرِ آموزگاران است. امید که روزی برسد که آموزش‌های مدرسه ای برای همگان، به‌ویژه فقرا الهام‌بخش و مهارت‌آموز باشند. یادمان نرود که فقرا، شهروندانی با نیازهای آموزشی بیشتر، هستند.

منبع : همدلی

مبارک باشیم

صدیق قطبی

ما همه به یکدیگر می‌گوییم عیدت مبارک، روزت مبارک، قدومت مبارک، خانه‌ی تازه مبارک، لباس نو مبارک؛ اما آنچه اصل است را فراموش می‌کنیم و آن اینکه: جانت مبارک،‌ وجودت مبارک. روزها به خودی خود اعتبار و فضلی ندارند، وجود ماست که اگر مبارک باشد، زمان و مکان را متبرک می‌کند. شمس تبریزی می‌گفت: «ايام را مبارک باد از شما. مبارک شماييد. ايام می‌آيد تا به شما مبارک شود.»

هیچ فکر کرده‌ایم چگونه می‌شود آکنده از برکت شویم؟ چطور جانِ ما مبارک و متبرّک می‌شود؟

قرآن حکایت می‌کند که حضرت عیسی، در گهواره که زبان گشود، خود را اینگونه معرفی کرد: «وَجَعَلَنِي مُبَارَكًا أَيْنَ مَا كُنتُ»(مریم/٣١) یعنی خداوند مرا هر کجا که باشم مبارک گردانیده است. مبارک یعنی چه؟ مبارک وجود لبریز و سرشار از برکت است. برکت یعنی خیر فراوان و همیشگی. وجود مبارک، مثل چشمه‌ساری است که به استمرار می‌جوشد و هر کجا که می‌رود، سبزی و طراوت و رویش به دنبال دارد.(مبارک: كثير المنافع و الفوائد)

تعبیر دیگری که نزدیک مفهوم برکت است، «نصیحت» است. ما اغلب فکر می‌کنیم نصیحت، یعنی اندرزگویی. اما نصیحت یعنی خلوص و صفا و تجرّد و پیراستگی از ‌غلّ‌وغشّ.(نَصَح: صفا، خلص). پیامبر مبارک ما گفته است که اصل و اساس دینداری و گوهر و نهاد مسلمانی همین نصیحت است: «الدینُ النصیحةُ»(به‌روایت مسلم). یعنی روح دین و مسلمانی این است که آدم در برابر همه کس و همه چیز، فارغ از خودخواهی و غرض‌ورزی، و در کمال صفا و خیرخواهی باشد. در هر گفته و اقدامی، از هر غلّ‌وغشّ، و شائبه و غرضی، خود را تطهیر کند و در هر انتخاب و تصمیمی به این فکر کند که خیر و برکت بیشتری به دیگران عاید شود. وصف پیامبران خدا این بود که برای مردم خالص و مأمن بودند و گاهی که می‌خواستند حقیقت دل‌شان را برای مخاطبان‌شان بازگو کنند، می‌گفتند: «أَنَا لَكُمْ ناصِحٌ أَمِينٌ»(اعراف:۶۸). می‌گفتند ما امن و ایمن و مأمن‌ایم و نیز خالص و عاری از غلّ‌وغشّ.(ناصح: خالص من كلِّ شيءٍ)

روح مسلمانی چیزی جز همین خلوص و صفای درون و نیک‌خواهی برای همگان نیست(الدین النصیحة) و مبارک و متبرّک شدن نیز جز از مسیر انتشار خیر و صلاح و نور، محقق نمی‌شود. اصل حرف دین و تعلیم پیامبران این بود که جانِ آدم‌ها را مبارک و ناصح، یعنی خیرگستر و خالص، پرورش دهند.

باید کاری کنیم پُربرکت‌تر شویم، مبارک‌تر شویم. کاش همه‌ی ما به درخت اقتدا کنیم. هیچ می‌دانید خدا و پیامبر از ما خواسته‌اند به کردار درخت باشیم؟ مانند درخت، مبارک و پُربرکت باشیم؟ در سوره‌ی ابراهیم آمده است که ایمان و کلمه‌ی طیبه، همانند درختی پاک است که ریشه‌اش در زمین استوار است و شاخه‌اش سر بر آسمان دارد و همه وقت میوه می‌دهد: «تُؤْتِى أُكُلَهَا كُلَّ حِينٍ بِإِذْنِ رَبِّهَا»(ابراهیم/٢٥). به این تعبیر دقت کنید: همه وقت. یعنی هر کجا و هر زمان، اراده‌ی معطوف به خیر دارد و به تعبیر نظامی گنجوی، در پی دردستانی و درمان‌دهی است:

عمر به خشنودی دلها گذار

تا ز تو خوشنود بود کردگار

سایه‌ی خورشید سواران طلب

رنج خود و راحت یاران طلب

دردستانی کن و درمان دهی

تات رسانند به فرماندهی

گرم شو از مِهر و ز کین سرد باش

چون مه و خورشید جوانمرد باش

مبارک شدن را باید از درخت آموخت. آن هم درختانی که همه فصل، چیزی برای دهش و عطا کردن دارند. مثل درخت خرما. درختی که همیشه برگ‌هایش سبز است و همه فصل برای مردم سودمندی دارد.

پیامبر ما گفته‌ است درختی که بیشترین شباهت را به فرد مسلمان دارد درخت خرماست: «إِنَّ مِنَ الشَّجَرِ شَجَرَةً، مَثَلُهَا كَمَثَلِ المُسْلِمِ… هِيَ النَّخْلَةُ»(به‌روایت بخاری)

چطور می‌شود مثل درخت خرما مبارک بود؟ همه جا، اهل خیر و صلاح و همه وقت بانی خیر و خوبی و روشنی بود؟ پرسش اصلی این است و تعلیم حقیقی، تعلیم چنین زیستنی است.

به حیات یوسف پیامبر نگاه کنید. سال‌هایی که در زندان است و طبیعتاً در زندان، مجاری و موقعیت‌هایی که بتواند برکت وجود خود را هویدا کند کم است. اما در همان محدوده‌ی زندان و کوتاه‌دستی و ناتوانی، با دو هم‌بندِ خود به شیوه‌ی «نصیحت» و «برکت» رفتار می‌کند و آنان که درخت‌صفتی او را می‌بینند، خواب‌های مهم خود را برای او بازگو می‌کنند تا برای‌شان تعبیر کند. وقتی از یوسف می‌خواهند خواب‌شان را تعبیر کند به او می‌گویند: «إِنَّا نَرَاكَ مِنَ الْمُحْسِنِينَ»(یوسف/٣٦) یعنی ما تو را اهل احسان و فضیلت می‌بینیم. در زندان تنگ و تاریک هم می‌شود محسن بود و مبارک زندگی کرد.

برای مبارک شدن، ضرورت ندارد حتماً کار اعجاب‌انگیز و فوق‌العاده‌ای انجام دهیم. کافی است از هر فرصت کوتاه و مجال کوچکی برای انتشار روشنی و خیر استفاده کنیم.

پیامبر به ما تعلیم داده است هر کجا درختی بکاریم و حتی اگر تنها پرندگان از ثمر آن بهره‌مند شوند، عمل خیر و صوابی انجام داده‌ایم. به ما گفته اگر وقتی با همدیگر روبرو می‌شویم لبخند بر لب و چهره داشته باشیم، اگر سخنی سنجیده و نیکو بر زبان آوریم، خیر و برکت گسترانده‌ایم: «تَبَسُّمُك في وَجْه أَخِيك لك صدقة»(به‌روایت ترمذی)/ «والكلِمة الطيّبة صدقة»(به‌روایت بخاری و مسلم)

برای مبارک شدن، به فکر کارهای چشمگیر و نادر نباشیم. هر چه از دست‌مان بر می‌آید انجام دهیم. لبخند آرامش و آمرزش را از کسی دریغ نکنیم: «لاَ تَحقِرنَّ مِن المعْرُوفِ شَیئاً ولَوْ أنْ تلْقَى أخَاک بِوجهٍ طلِق / هیچ کار خوب و پسندیده را کوچک مشمار؛ حتی اینکه با چهره‌‌ی گشاده برادرت را دیدار کنی.»(به‌روایت مسلم)

اسباب اذیت و آزار را از محل عبور و گذر مردم دور کنیم: «تُميطُ الأذى عنِ الطّريقِ صَدقةٌ»(به‌روایت بخاری و مسلم)

از خاک و طبیعت پرستاری کنیم:

«مَا مِن مُسلم يَغرِسُ غَرْسًا أو يَزرَعُ زَرْعًا فيأكُلُ مِنه طَيرٌ أو إنسَانٌ أو بهيْمَةٌ إلا كان لهُ بهِ صَدقَة / هر مسلمانی که نهالی بکارد، یا زراعتی کند و پرنده‌ای یا انسانی یا چهارپایی از آن بخورد، صواب کرده و ثواب می‌برد.»(به‌روایت بخاری)

اگر به سگی تشنه آب دهیم، وجودمان مبارک‌تر می‌شود. حکایت پیامبر را به یاد بسپاریم که مردی تشنگی سگی را فرونشاند و همه‌ی گناهانش آمرزیده شد. سعدی این داستان را به نظم کشیده است:

یکی در بیابان سگی تشنه یافت

برون از رمق در حیاتش نیافت

کُلَه دَلو کرد آن پسندیده کیش

چو حبل اندر آن بست دستار خویش

به خدمت میان بست و بازوگشاد

سگ ناتوان را دمی آب داد

خبر داد پیغمبر از حال مَرد

که داور گناهان از او عفو کرد

بعد از اینکه پیامبر این واقعه را حکایت کرد، یکی از اصحاب سؤالی تردیدآمیز پرسید و پیامبر پاسخ داد: «فِی کلِّ کبِدٍ رَطْبَةٍ أَجْرٌ / در احسان و نکویی به هر موجود زنده‌ای، پاداشی است.»(به‌روایت بخاری)

پیامبر به ما تعلیم می‌دهد که در رابطه با همه چیز، اهل احسان باشیم: «إن اللهَ كَتَبَ الإحسانَ عَلى كُلِّ شَيءٍ / خداوند نکوکاری را در هر چیز توصیه کرده است.»(به‌روایت مسلم)

چه زمینه‌های فراوانی در اطراف ما وجود دارد که به ما امکان برکت یافتن و مبارک شدن می‌دهند. بکوشیم مبارک شویم و مبارک شدن از توجه به همین زمینه‌های ظاهراً ناچیز اتفاق می‌افتد. در مبارک شدن، به درخت اقتدا کنیم. سعدی گفته است:

گرت ز دست برآید چو نخل باش کریم

ورت ز دست نیاید چو سرو باش آزاد

واریز مستمری بهمن ماه ۱۳۹۵ به حساب مددجویان مؤسسه

بانک قرض الحسنه رسالت
بوکان
برداشت چک ۱۲۴/۱۱۱۵۶۰
از: ۴۷۹٫۴۵۰۰۴۶۵٫۱
مبلغ: ۸۴,۵۵۰,۰۰۰ ريال
۹۵/۱۲/۰۵_۰۷:۲۸
🌹🌹👆👆
بخشی از مستمری بهمن ماه تعدادی از مددجویان موسسه است که در بانک رسالت حساب دارند و مبلغ فوق به حساب آنها واربز شد.
🌹🌹🌹🌹🌹
صندوق قرض الحسنه خاتم الانبیاء(ص)
بوکان
برداشت چک:۵۸۸۳۹
از: ۱۸۲۲
مبلغ: ۲۱,۱۰۰,۰۰۰ ريال
۹۵/۱۲/۰۴_۱۰:۳۴
✅✅✅✅👆👆
مبلغ فوق نیز به حساب تعدادی دیگر از مددجویان که در صندوق قرض الحسنه خاتم الانبیاء(ص) بوکان حساب دارند، واریز شد.
🌹🌹🌹🌹🌹🌹

گزارش نیکوکاری

بانک قرض الحسنه رسالت
کارت
واريز به: ۴۷۹٫۴۵۰۰۴۶۵٫۱
مبلغ: ۳۰۰,۰۰۰ ريال
۹۵/۱۲/۰۳_۲۲:۰۶
🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹
بانک قرض الحسنه رسالت
کارت
واريز به: ۴۷۹٫۴۵۰۰۴۶۵٫۱
مبلغ: ۱۰۰,۰۰۰ ريال
۹۵/۱۲/۰۴_۱۴:۳۳
🌺🌺🌺🌺🌺🌺
بانک قرض الحسنه رسالت
کارت
واريز به: ۴۷۹٫۴۵۰۰۴۶۵٫۱
مبلغ: ۲۰۰,۰۰۰ ريال
۹۵/۱۲/۰۵_۱۵:۳۴
✅✅✅✅✅✅
صندوق قرض الحسنه خاتم الانبیاء (ص)
واريز به حساب ۱۸۲۲
مبلغ: ۱,۵۰۰,۰۰۰ ريال
۹۵/۱۲/۰۴_۱۱:۴۶
توسط خانم ز_ق

🌹خداوند به این عزیزان جزای خیر عطا فرماید.❤️

 

 

گزارش نیکوکاری

از تاریخ ۳۰ بهمن ماه ۱۳۹۵ تا ۲ اسفندماه مبالغ زیر از طرف جمعی از خیرین به حساب های شماره ۱۸۲۲ (صندوق قرض الحسنه خاتم الانبیاء(ص)) و۴۷۹/۴۵۰۰۴۶۵/۱ (بانک رسالت) مؤسسه خیریه احسانکاران بوکان، واریز گردید.
۱- مبلغ ۱/۰۰۰/۰۰۰ریال در تاریخ ۱۳۹۵/۱۱/۳۰– ناشناس – به حساب رسالت
۲- مبلغ ۵۰۰/۰۰۰ریال در تاریخ ۱۳۹۵/۱۱/۳۰ – ناشناس – به حساب رسالت
۳- مبلغ ۱/۰۰۰/۰۰۰ریال در تاریخ ۱۳۹۵/۱۱/۳۰ – ناشناس- به حساب رسالت
۴- مبلغ ۲۰۰/۰۰۰ریال در تاریخ ۱۳۹۵/۱۲/۰۱ – ناشناس – به حساب رسالت
۵- مبلغ ۴۱/۸۵۰/۰۰۰ریال در تاریخ ۱۳۹۵/۱۲/۰۱ – توسط حاج آقا … (عضو هیأت مدیره) به حساب ۱۸۲۲
۶- مبلغ ۴/۰۰۰/۰۰۰ریال در تاریخ ۱۳۹۵/۱۲/۰۲– توسط آقای ع-پ – به حساب رسالت
۷- مبلغ ۳/۰۰۰/۰۰۰ ریال در تاریخ ۱۳۹۵/۱۲/۰۲ – توسط آقای دکترطاهری- به حساب رسالت
۸- مبلغ ۳۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال در تاریخ ۱۳۹۵/۱۲/۰۲ – توسط خانم دکتر … – به حساب رسالت
۹- مبلغ ۱۰۰/۰۰۰ ریال در تاریخ ۱۳۹۵/۱۲/۰۲ – ناشناس – به حساب رسالت
خداوند به همه این عزیزان جزای خیر و سلامتی عنایت فرماید. آمین
ای که دستت می رسد کاری بکن

مؤسسه خیریه احسانکاران بوکان

https://t.me/joinchat/AAAAAEG-b3pn3nw3X2YSDg

🔴نحوه ساخت و ساز خانه بوستان دختران

نحوه ساخت و ساز خانه بوستان دختران در محل اراضی واگذر شده توسط فرماندار شهرستان بوکان تشریح شد


به گزارش روابط عمومی فرمانداری شهرستان بوکان؛ با توجه به جلسات نحوه ساخت و ساز خانه بوستان در محل اراضی واگذر شده توسط خیر محمود سلطانیان زاده واقع در بلوار ساحلی که روزهای چهارشنبه و پنجشنبه۲۷ و ۲۸ بهمن ۹۵ با حضور فرماندار شهرستان بوکان، معاون برنامه ریزی و امور عمرانی فرماندار و هیأت امناء خانه بوستان در محل ساختمان فرمانداری برگزار شد.

 

فرماندار شهرستان بوکان در گفتگو با روابط عمومی فرمانداری در سخنانی با اشاره به نیاز اساسی شهرستان بوکان به خانه بوستان ویژه دختران اظهار داشت: با توجه به واگذاری ۱۵۰۰ مترمربع زمین توسط یکی از خیرین باید شهرداری بوکان با معرفی نماینده جهت تشکیل پرونده ساخت و ساز خانه بوستان ویژه دختران برای طرح در کارگروه امور زیربنایی و کمیسیون ماده ۵ استان اقدام نماید.

 

دکتر جمال خسروی افزود: باید مراحل تغییر کاربری زمین سریعاً توسط شهرداری صورت گیرد و اداره بهزیستی نیز نسبت به صدور مجوز فعالیت خانه بوستان ویژه دختران جهت(موافقت اصولی) در کمترین زمان ممکن اقدام نماید تا جزو مدارک کارگروه زیربنایی ارسال گردد.

 

وی تاکید کرد: شهرداری باید پیگیر تمامی استعلامات از ادارات باشد و فرمانداری نیز در این راستا تمامی مراحل را رصد می نماید.

ناپایداری منابع مالی، چالش اصلی مؤسسات خیریه

عدم اتکای منابع مالی موسسات خیریه به بودجه‌های دولتی یا بنگاه‌های اقتصادی پایدار، چالش مهم موسسات خیریه است. این مهم، اصل برنامه‌ریزی منسجم را با مشکل مواجه می‌سازد، زیرا ارایه خدمات و انجام تکالیف پذیرفته‌شده و اجرای تعهدات و حمایت‌های وعده داده شده این موسسات به جامعه‌ ی هدف آنها که از اقشار آسیب‌پذیر جامعه هستند را با تنگنا و ناکامی مواجه می‌سازد.

 

زیرا موسسات خیریه آخرین پایگاهی هستند که اقشار آسیب‌پذیر به امید دریافت کمک و مساعدت به آنها مراجعه می‌کنند.

 

بخش مهم منابع مالی موسسات خیریه توسط نیکوکاران و خیران، اعضای تشکل‌ها و حامیان آنها یا از طریق نذورات و خیرات و صدقات مردم عادی تأمین می‌شود که جملگی به توان‌اقتصادی و درآمدهای معمول این بزرگواران و حامیان وابسته‌است.

 

پرواضح است زمانی که یک نیکوکار و اهل‌خیر به‌هردلیل با کاهش و کمبود درآمد مواجه می‌شود، کمک‌های پرداختی وی به موسسات خیریه کاهش می‌یابد یا قطع می‌شود، طبیعی است که موسسات خیریه نیز نمی‌توانند و شایسته نیست که مشابه طلبکاران عمل کرده و درخواست دریافت کمک و مساعدت به خود را تکرار و اصرار کنند.

 

نتیجه چنین فرآیندی، کاهش ارایه خدمات این موسسات به اقشار آسیب‌پذیر و نیازمند جامعه است که این خود می‌تواند باعث نارضایتی و بروز چالش‌های اجتماعی دیگر شود.

 

اینجاست که نقش و جایگاه استراتژیک سیاست‌گذاری کلان ملی دولت مطرح می‌شود که بایستی در چنین شرایطی به یاری این موسسات بشتابد تا چرخه کمک‌رسانی قطع نشود.

 

سه راهکار می‌تواند مورد عنایت دولت قرار گیرد:

 

الف- پیش‌بینی اعتبار خاص در بودجه‌های سالیانه دولت تا در این مواقع به‌صورت ارایه کمک‌های بلاعوض یا وام‌های بدون‌بهره به‌یاری موسسات خیریه بشتابد.

 

ب- اتخاذ سیاست‌های حمایتی و پشتیبانی‌کننده از طریق تشویق‌وترغیب و وادارسازی بنگاه‌های اقتصادی کلان مالی برای اختصاص سهمی از منابع مالی و درآمدهای خود به موسسات‌خیریه برای جبران این کمبودها و ناتوانی‌ها و انجام مداخلات و حمایت‌ها توسط آنان

 

ج- انجام پشتیبانی و فراهم‌سازی تسهیلات توسط دولت برای انجام فعالیت‌های اقتصادی موسسات خیریه جهت حصول درآمدهای پایدار به‌منظور کمک‌رسانی به نیازمندان که البته این روش خود مباحث دیگری را به‌همراه دارد.

 

ذکر این نکته ضروری است آنچه عنوان شد، موضوع مهم همه موسسات خیریه کشور است البته به استثنای چند موسسه خیریه بسیار بزرگ که با اعمال مدیریت قوی و تبلیغات گسترده و… بخش بزرگ حمایت‌های مردمی را به خود جذب می‌کنند. جا دارد همین‌جا از چند دستگاه حکومتی که خود را متولی موسسات خیریه می‌دانند، این پرسش را مطرح کنیم که برای مواجهه با این نوع موضوعات و چالش‌های دیگر موسسات خیریه که با سرنوشت این موسسات و زندگی اقشار آسیب‌پذیر و نیازمند جامعه وابسته است، چه کرده‌اند و چه برنامه‌ای دارند.

 

پاسخ ما این است، انجام تعامل سازنده و پیوسته و همکاری‌های مشترک و تبادل‌نظر بین دستگاه‌های حکومتی و موسسات خیریه که ما نه‌تنها آن را توصیه می‌کنیم بلکه به انجام آن اصرار داریم.

 

نوشتار کوتاه از نبی‌الله عشقی‌ثانی مدیر موسسه خیریه فرهاد

فیتیله‌ای‌ها به «جهاد مهربانی» پیوستند

به گزارش سایت مؤسسه خیریه احسانکاران بوکان به نقل از خبرگزاری مهر، علی فروتن یکی از اعضای گروه فیتیله‌ای‌ها با بیان این مطلب گفت:ما در جامعه ای زندگی می کنیم که به طور مستقیم یا غیرمستقیم در خوبی و بدی های شکل گرفته پیرامون مان سهیم هستیم و امروز زمان اینکه مردم کنار بنشینند و بگویند پرداختن به موضوع کودکان کار و حتی خانواده های بی سرپرست صرفا مسئولیت دولت و سازمان های دولتی است گذشته است.

وی با بیان اینکه همه ما در خانواده خود کودک داریم و تجربه چطور رفتار کردن با کودکان را آموخته‌ایم، افزود: چه خوب است که اگر با کودکی سر چهارراه و در حال دستفروشی روبه رو می شویم احساسی که به او داریم دقیقا همان حسی باشد که نسبت به عزیزترین کودک زندگی خود داریم.

فروتن با تأکید بر اینکه شما اگر دنیا پول به کودک کار سرچهارراه بدهید ممکن نیست بتوانید ادعا کنید مشکلاتش را حل کرده اید یا خوشحالش کرده اید، اظهار داشت: اما قطعا در عرض چند ثانیه ای که پشت چراغ قرمز چهارراه انتظار سبز شدن را می کشید می توانید لبخند و محبت سبزی را به کودک دستفروش هدیه بدهید.

وی تأکید کرد: کافی است تک تک ما خودمان را مسئول بدانیم و احساس تکلیف کنیم اگر چنین احساسی داشته باشید هرکس در جایگاه فردی و شغلی خودش می تواند گرهی از زندگی کودکان کار بازکند.

این هنرمند فعال در عرصه کودکان با بیان اینکه خوشبختانه سال هاست نذرهای فرهنگی جای خودشان را به نذرهای مادی داده اند، تصریح کرد: بیاییم برای سلامت خودمان، خانواده و عزیزان مان اصلا برای زندگی بهتر و با امید به اینکه در شهر و کشوری زندگی کنیم که هیچ کودکی سر چهارراهش نباشد نذر فرهنگی کنیم.